Natuursteensector sluit convenant om
misstanden in de hele keten te voorkomen

KINDEREN HOREN OP SCHOOL; NIET IN DE STEENGROEVE

Tekst Peter van der Aa Beeld conferentie: RVO

FNV-BESTUURDER HENNY PLAT BIJ EEN SCHOOLTJE IN HET INDIASE JODHPUR

In 2025 moet kinderarbeid de wereld uit zijn. Dat is een van de sociale ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. Het wordt nog een hele toer om dat te bereiken maar de cijfers wijzen uit dat de goede weg is ingeslagen.

‘Ik denk dat als alle betrokken partijen zich echt inspannen we een heel eind komen’, zegt FNV-bestuurder Henny Plat, die zich al jaren inzet voor het bestrijden van kinderarbeid. ‘Je ziet dat bedrijven en branches die het probleem serieus nemen, goede resultaten behalen. Het probleem is dat veel bedrijven niet hard genoeg lopen. Daar moeten we bovenop zitten. De cijfers zijn hoopvol. Tien jaar geleden werkten er wereldwijd nog 250 miljoen kinderen tussen de 5 en 17 jaar. Nu zijn dat er nog 150 miljoen.’

GEEN JEUGD; GEEN TOEKOMST

Henny Plat vertelt het succesverhaal van de natuursteensector, waarin zij voor de FNV actief is. De bond werkt al meer dan vijftien jaar samen met de lokale bonden in India om kinderarbeid in de steengroeven tegen te gaan. ‘Inmiddels zijn we erin geslaagd om 95 procent van de kinderen – dat zijn er meer dan tienduizend – uit de steengroeven te krijgen en ze naar school te sturen. Daar werken ze aan hun toekomst in plaats van onder slechte arbeidsomstandigheden onze aanrechtbladen uit te hakken.’ Plat heeft op werkbezoek in India zelf gezien welke ellendige toestanden zich voordoen bij het winnen van natuursteen. ‘Ik heb mannen gesproken van halverwege de twintig die lichamelijk helemaal gesloopt waren omdat ze al van jongs af aan dat zware, ongezonde werk moesten doen. Ze hebben geen jeugd gehad en hebben geen toekomst. Ze kampen nu met stoflongen en zullen vroegtijdig overlijden. Als Westerse consument van natuursteen wil je daar toch niets mee te maken hebben. Je koopt toch geen aanrechtblad waar bloed aan kleeft? Als je een nieuwe keuken of badkamer bestelt, kun je bij de leverancier bedingen dat hij controleert of er kinderarbeid of gedwongen of laag betaalde arbeid aan het product te pas is gekomen.’

FATSOENLIJKE LONEN

Een bekend argument voor kinderarbeid is dat hele gezinnen in de problemen komen als het kind geen geld verdient. De FNV-bestuurder: ‘Daarom is de betrokkenheid van de vakbonden een voorwaarde. Onze leus is al ruim tien jaar: Let parents earn and children learn. Met andere woorden: zorg dat de ouders een fatsoenlijk inkomen hebben, dan kan hun kind naar school. We ondersteunen de lokale vakbonden, zodat die met werkgevers kunnen onderhandelen over fatsoenlijke lonen voor volwassenen.’

HANDEN INEEN SLAAN

Effectief optreden tegen slechte omstandigheden in landen waarmee Nederland handel drijft is mogelijk als alle betrokkenen de handen ineen slaan. Dat gebeurt tegenwoordig onder meer door middel van de IMVO-convenanten. Dat zijn afspraken die door stakeholders worden gemaakt om internationaal verantwoord te ondernemen. Ze worden afgesloten in sectoren waarin het vaak mis gaat met arbeidsomstandigheden, kinderarbeid en vakbondsvrijheid. Voorbeelden zijn de textiel, de goudwinning en de hazelnootproductie. Zo is er in november ook een convenant afgesloten in de natuursteen. Brancheorganisaties, vakbonden en grote bedrijven in Nederland en Vlaanderen hebben de afspraken al ondertekend. In de eerste fase, die nu loopt, wordt de hele productie- en handelsketen in kaart gebracht. Daarna moet een strenge controle de keten vrijwaren van misstanden als kinderarbeid, ongezond werk of het weren van vakbonden. De FNV hoopt dat in een later stadium meer EU-landen zich bij het convenant zullen aansluiten.

GROTE CONFERENTIE

De inspanningen die de natuursteensector zich getroost op dit gebied kwamen ook ter sprake tijdens een grote internationale conferentie over kinderarbeid, die eind januari in Leiden werd gehouden. Daar kwamen vertegenwoordigers van overheden, organisaties en vakbonden uit de hele wereld bijeen om te bespreken welke stappen er nog nodig zijn om de wereld in 2025 kinderarbeidvrij te maken. Henny Plat was een van de sprekers en had zitting in een forum dat daarover discussieerde. Zij vertelde over het convenant en gaf aan wat de Nederlandse vakbeweging verder nog voor instrumenten inzet om betere arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden over de grens te bewerkstelligen. Het grote belang van de conferentie werd onderstreept door de deelname van zowel minister Kaag voor Buitenlandse handel en Ontwikkelingssamenwerking als minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

FNV-bestuurder Henny Plat in het forum van de conferentie over kinderarbeid