FLEXIBILISERING

HET ROER MOET OM

Afschaffing nulurencontract en betere tarieven

Tekst Jan Bos Beeld De Beeldredaktie/Reyer Boxem

‘WE HEBBEN DE OMROEPEN GESOMMEERD ACHTERSTALLIG LOON ALSNOG UIT TE BETALEN’

Bonden en werkgevers zijn het eens: de flexibele arbeidsmarkt, met zijn nulurencontracten en slechte tarieven, is doorgeschoten. Een nieuw kabinet moet ingrijpen. FNV houdt druk op de ketel.

Op het bureau van minister Koolmees ligt een dikke stapel rapporten die stuk voor stuk pleiten voor het terugdraaien van de doorgeschoten flexibilisering. De Commissie Regulering van Werk - beter bekend als de Commissie Borstlap - gooide in januari vorig jaar als een van de eersten de knuppel in het hoenderhok. In een dik rapport draait de commissie er niet omheen: op de huidige arbeidsmarkt raken grote groepen werkenden voortdurend in de knel. Het roer moet daarom drastisch om. Vervolgens bleef het ruim een jaar stil, maar onlangs kwam de SER op basis van dit rapport met stevige concrete adviezen. Daarin zijn bonden en werkgevers het roerend eens geworden: zo kan het niet langer.

VAST CONTRACT

Bonden en werkgevers pleiten voor afschaffing van het nulurencontract en voor invoering van een minimumtarief voor zzp’ers van pakweg 35 euro per uur. Wordt er minder betaald, dan is sprake van een ‘rechtsvermoeden van werknemerschap’ en moet een vast contract worden aangeboden. En uitzendkrachten mogen alleen worden ingezet bij piek en ziek.

Het SER-advies werd met instemming ontvangen door het ledenparlement van de FNV. Tweederde van de parlementsleden stemde ermee in en zien in het advies een belangrijke doorbraak. Het gaat dan ook om ingrijpende voorstellen, waaraan Koolmees als demissionair minister van Sociale Zaken nu zijn vingers niet wil branden. Het nieuw te vormen kabinet is daarover aan zet.

SCHIJNZELFSTANDIGHEID

Een nieuw kabinet laat nog even op zich wachten, maar een structurele verandering van de arbeidsmarkt lijkt onafwendbaar. De 1,7 miljoen flexwerkers die nu dagelijks in onzekerheid verkeren moeten alleen nog even geduld hebben. Voor vakbond FNV zijn de problemen te nijpend om lijdzaam af te wachten waar het kabinet mee komt. Online platforms als Uber en Deliveroo, die hun medewerkers schijnzelfstandigheid opdringen, wordt het vuur voortdurend na aan de schenen gelegd. De rechter heeft al uitgesproken dat de riders recht hebben op een vaste arbeidsovereenkomst, maar door steeds in beroep te gaan proberen de platforms dit voor zich uit te schuiven. Anja Dijkman, campagneleider platformwerk van de FNV, verwacht dat de bond aan het langste eind zal trekken. ‘Wij voelen ons gesterkt door het SER-advies en de publieke opinie is ook steeds meer op onze hand. Door corona wordt zichtbaar dat al die platformwerkers tussen wal en schip vallen. Ze worden onderbetaald en hebben nu nergens recht op. Daar moet zo snel mogelijk een eind aan komen.’

ACHTERSTALLIG LOON

Voor medewerkers van de regionale omroepen die via payrollbedrijf Tentoo werden ingehuurd en structureel werden onderbetaald is de buit eveneens voor een belangrijk deel binnen. Alle omroepen hebben onder druk van de FNV beloofd te stoppen met Tentoo. Het streven is dat werknemers die al jaren voor hen werken een vast contract krijgen of als volwaardig ZZP’er worden ingehuurd. Voor hen geldt nu een minimumtarief waardoor de meesten er flink op vooruit zijn gegaan. ‘Een mooi resultaat’, vindt Dijkman, maar tevreden is ze nog niet. ‘Veel freelancers zijn door die payrollconstructie jarenlang onderbetaald. We hebben precies uitgerekend om welke bedragen het gaat en hebben de omroepen gesommeerd dat achterstallig loon alsnog uit te betalen. Doen ze dat niet, dan gaan we ook hiervoor naar de rechter.’

LANGE TERMIJN

De strijd tegen flexibilisering is er een van lange adem. Maar het resultaat wordt meer en meer zichtbaar. En het belang ervan kan nauwelijks worden overschat, vindt Dijkman. ‘Het gaat om de kern van het vakbondswerk. De tendens tot doorgeslagen flexibilisering moet stoppen, anders valt er straks niemand meer onder een cao en krijgen de pensioenfondsen geen jonge aanwas. We winnen er nu misschien niet overdreven veel nieuwe leden mee, maar het gaat om de lange termijn. Flexibilisering holt het hele systeem van sociale zekerheid uit en dat mogen we niet laten gebeuren.’

BONDEN EN WERKGEVERS ZIJN HET ROEREND EENS: ZO KAN HET NIET LANGER

AANDACHTSPUNTEN FLEXWERK


  • Als uitzendkracht val je onder de uitzend-cao. In de cao is de hoogte van het salaris geregeld. Na zes maanden bouw je pensioen op;
  • Hoe langer je voor een uitzendbureau werkt, hoe meer rechten je opbouwt. Onder de uitzend-cao zit je in de eerste 78 weken in Fase A, Fase B duurt hoogstens 4 jaar en Fase C voor onbepaalde tijd. In Fase B en C heb je recht op doorbetaling als er geen werk is;
  • Ben je zzp’er, maar lijkt de relatie met je opdrachtgever erg op loondienst, dan is er waarschijnlijk sprake van schijnzelfstandigheid. Bepaalt de opdrachtgever hoe je je werk moet doen en kun je niet onderhandelen over je tarief, dan ben je waarschijnlijk schijnzelfstandige. Vakbond FNV vindt dat je dan een vast contract zou moeten krijgen;
  • Werk je bij een payrollbedrijf, dan heb je dezelfde rechten als de werknemers die in dienst zijn bij het bedrijf dat jou inhuurt. Heeft dat bedrijf geen vast personeel, dan wordt gekeken naar vergelijkbare bedrijven in dezelfde sector.

‘Iedere maand komt er opeens beduidend meer binnen’

Theo Sikkema (51) Videomaker en journalist


‘Sinds 2008 tot vorig jaar werkte ik via het payrollbedrijf Tentoo een paar dagen per week voor RTV Noord. Ik dacht wel vaak: wat levert het eigenlijk weinig op, maar ik heb me nooit gerealiseerd dat ik geen enkele rechtspositie had. Pas toen ik een bericht van de FNV langs zag komen werd ik wakker geschud. Uit de contacten met de FNV werd me al snel duidelijk dat ik door die constructie met Tentoo flink werd onderbetaald.’

‘Met hulp van de FNV is daar een einde aan gemaakt en heb ik zelfstandig kunnen onderhandelen over een normaal zzp-tarief. Nu komt er opeens iedere maand beduidend meer binnen, dat scheelt voor twee dagen per week zo’n 500 euro. En omdat ik al die jaren werd onderbetaald heb ik recht op achterstallig loon. De FNV is druk bezig om dat voor mij in orde te maken. Ik doe dat niet om de omroep te pesten, maar het gaat om een flink bedrag en ik heb daar gewoon recht op. RTV Noord gaat daar professioneel mee om. Iedereen snapt dat je voor jezelf opkomt.’

‘Nu heb ik meer zekerheid en een hoger uurloon’

Gauke Nijholt (35) Sorteerder bij PostNL


‘Zeven jaar geleden begon ik met een tijdelijk contract via uitzendbureau Tempo Team bij PostNL in Leeuwarden, daarna kreeg ik een stuk of dertien keer steeds een nieuw contract. Dat heeft bij elkaar wel een jaar of vier geduurd. Als de FNV mij niet bij een poortactie had aangesproken had dat tot de dag van vandaag kunnen duren. Uit die gesprekken werd duidelijk dat ik recht had op een vast contract bij het uitzendbureau en samen met de FNV heb ik dat af weten te dwingen. Uit zichzelf was Tempo Team daar nooit mee gekomen.’

‘Nu heb ik meer zekerheid en krijg ik een hoger uurloon. Zeker nu ik net een kleintje heb, is dat voor mij heel belangrijk. Liever nog had ik een vast contract gekregen bij PostNL, maar dat zie ik niet gebeuren. Dit is voor hen veel goedkoper. De FNV is goed bezig, maar ik ben bang dat bedrijven steeds nieuwe dingen verzinnen om mensen niet in vaste dienst te hoeven nemen.’

‘Het is moderne slavernij geworden’

Dirk Wierda (60) Chauffeur Uber


‘Vijf jaar geleden ben ik bij Uber begonnen, toen was het nog wel te doen, maar het is uitgelopen op een desillusie. De tarieven gaan steeds omlaag, terwijl de kosten stijgen. Ik werk als zzp’er, maar Uber bepaalt het tarief en ik word gedwongen om ritten te maken waar ik geld op moet toeleggen. Want als je te veel ritten weigert, word je afgestraft. Als ik van de ene naar de andere kant van de stad rijd vang ik zes euro, daar moet dan alles nog vanaf. Dat kan gewoon niet.’

‘Het is goed dat de FNV voor ons opkomt. Toen ik hoorde dat ze een rechtszaak waren begonnen, ben ik meteen lid geworden. Samen sta je sterk, vind ik. Er wordt nu echt misbruik gemaakt van mensen, het is moderne slavernij geworden. Ik ken zelfs chauffeurs die bij de voedselbank lopen. De politiek zou zich er veel meer mee moeten bemoeien. Ik ben blij dat de FNV de boel probeert wakker te schudden, mensen zien gewoon niet wat voor narigheid er achter die platforms schuilgaat.’

Deel deze pagina