Verbouwing oude stadhuis Bolsward

'DIT IS DE DROOM VOOR ELKE RESTAURATEUR'

Tekst Marijke van der Linde Beeld Martin de Bouter

Het stadhuis van Bolsward wordt omgetoverd tot cultureel historisch centrum. Een uniek rijksmonument waar bouwlieden graag aan klussen. Met als kers op de taart: de 400 jaar oude, eikenhouten toren. ‘Dit is een droom voor elke restaurateur.’

Toen de gemeente Zuidwest-Friesland besloot alle gemeentelijke diensten onder te brengen in één centraal gemeentehuis in Sneek, kwam het stadhuis van Bolsward jarenlang leeg te staan. Tot 2019. Het 16e eeuwse pand kreeg een nieuwe bestemming - cultureel centrum ‘De TIID’ - en werd in de steigers gezet. Inmiddels is de verbouw en gedeeltelijke nieuwbouw zo goed als af. Maar er ontbreekt iets cruciaals: de toren met het carillon. Althans, tweederde ervan. Dat deel werd van het gebouw gelicht om in Sneek zorgvuldig te worden gerestaureerd.

KOLONIES KNAAGKEVERS

‘De verroeste ankers en de scheuren in de muren baarden me zorgen’, vertelt uitvoerder-restaurateur Hugo Landman van restauratiebedrijf Jurriëns Noord. Bij inspectie van de eeuwenoude toren constateerde hij bovendien dat de constructie uiterst fragiel was. Landman: ‘Geen wonder, een houten zoldervloer moest tientallen tonnen metswelwerk torsen. Maar er was nog een probleem. Kolonies knaagkevers deden zich tegoed aan het hout en holden de balken van binnen uit.’ De boel moest meteen gezekerd worden en de oplevering van het project, die aanvankelijk was bepaald op oktober 2020, werd uitgesteld tot zomer 2021. Voor de opdrachtgever, de gemeente Zuidwest-Friesland, betekende dat een tegenvaller van zo’n 3 miljoen euro. Voor de restaurateurs van de toren een van de mooiste projecten die ze ooit mochten uitvoeren. ‘Dit is het enige gebouw ter wereld met deze constructie’, zegt Landman. ‘Een droom voor elke restaurateur.’

DE TOREN OP REIS

Met fluwelen handschoenen werden het carillon en de spits gedemonteerd en in een speciaal ‘wiegje’ op een schip gezet naar de werkplaats van Jurriëns in Sneek. ‘De onderdelen waren zo kwetsbaar dat we ze staand moesten vervoeren. Over de snelweg vol stoplichten en verkeersborden ging dat niet’, vertelt vestigingsdirecteur Douwe Offringa. In Sneek haalden de restaurateurs het carillon uit elkaar. Ze verwijderden de aangetaste houtdelen voorzichtig met de hand, boorden lange gaten in de zwakke plekken en vulden die op met hele harde hars om ze superstevig te maken. ‘Bij restauratiewerk wil je altijd zoveel mogelijk van het origineel bewaren, ook al is dat maar een klein deel’, vertelt restaurateur Simon Zijlstra. Dat gaat in bepaalde gevallen zo ver dat balken als een kano uitgehold worden. ‘Maar’, vult zijn collega Marco van der Meulen aan, ‘je ziet van buiten straks niets meer van ons werk en dan hebben we het goed ge-daan’. De restaurateurs nummerden en fotografeerden de balken, zodat ze het carillon en de torenspits op dezelfde manier weer in elkaar kunnen zetten.

STAALCONSTRUCTIE

Ondertussen moest in Bolsward het onderste deel van de toren worden verstevigd. ‘Dat doen we met een zware staalconstructie, die heel ijl is vormgegeven, zodat je er van de buitenkant niets van ziet. Met het ontwerp zijn we een half jaar bezig geweest’, vertelt Offringa. In de toren werken de restaurateurs nauw samen met staalwerkers. Zijlstra en Van der Meulen boren vierkante gaten in de originele steunpilaren. Daar komt een deel van de nieuwe stalen constructie in. Landman helpt mee. ‘Met moderne techniek het oude bouwwerk herstellen, dat is prachtig.’ De staalwerkers van Visser Konstruktie Veenwouden bv wringen zich in bochten door de smalle ruimte met enorme stalen balken. Het is een uitdaging om het staal, dat straks alle druk moet opvangen, goed op z’n plek te krijgen. ‘De restaurateurs kunnen materiaal verstellen of wegzagen, maar ons staal moet erin, linksom of rechtsom. Werken met staal in een loods is rechttoe rechtaan maar hier is het manoeuvreren in een krappe ruimte. Dat betekent nadenken en improviseren. Een bijzondere klus.’ Als het werk over een half jaar gedaan is, kan het cultuurminnende publiek weer terecht in het oude stadhuis van Bolsward. Een monument waar het stadje trots op kan zijn.

HET PROJECT IN BOLSWARD VIEL 3 MILJOEN EURO DUURDER UIT DOOR DE SLECHTE STAAT WAARIN DE OUDE STADHUISTOREN VERKEERDE

Deel deze pagina